hướng dẫn vọc Android

Những người dùng smartphone chạy hệ điều hành Android ít nhiều có nghe đến khái niệm root máy. Vậy root là gì, tại sao bạn nên root chiếc smartphone Android, những lợi ích và rủi ro có thể gặp phải... tất cả sẽ có trong bài viết này.

Nên hiểu thế nào về root ?

Thuật ngữ root được bắt nguồn từ nhân điều hành Linux, nhân điều hành “thủy tổ” của Android. Root cho phép người dùng truy xuất, quản trị vào nhân hệ thống mà thông thường họ không thể tiếp cận được. Chúng ta có thể hiểu như thế này, bình thường bạn dùng Android với quyền user, sau khi root thì bạn dùng nó với quyền administrator. Nói tóm lại, root là thay đổi quyền của bạn, sau khi root bạn chiếm được quyền kiểm soát cao nhất đối với hệ điều hành.

Root là tuỳ chỉnh về phần mềm, không can thiệp phần cứng vì thế nó không nguy hại đến phần cứng. Thao tác để root máy khá đơn giản, tuy nhiên nó cũng có một chút mạo hiểm, vì thế dù % hỏng máy không cao nhưng bạn vẫn rất có thể làm hỏng chiếc máy của mình nếu không thực hiện đúng hướng dẫn (hỏng ở đây là hỏng về phần mềm và máy khởi động không lên).

Root máy đơn thuần không làm máy hao pin hơn, không làm máy chạy chậm hơn ... Và bản thân nó cũng không làm máy bạn tốt hơn. Sau khi root thì bạn mới tiến hành các thao tác tuỳ chỉnh để máy được tốt hơn theo ý mình.

Nếu bạn muốn thực sự làm chủ thiết bị như cài đặt một bản ROM đã được tùy biến (custom ROM), điều chỉnh xung nhịp và điện thế cho CPU (Overclocking - chỉnh xung nhịp và Undervoltage - chỉnh điện thế) nhằm tăng tốc độ xử lý hoặc tiết kiệm pin, bổ sung các tính năng mà mặc định trong máy không hỗ trợ (ví dụ cài thêm Beats Audio, xLoud...) hoặc gỡ bỏ hoàn toàn những ứng dụng được nhà sản xuất cài đặt sẵn trên smartphone mà bạn chẳng bao giờ dùng tới (bloatware) để tiết kiệm bộ nhớ và cải thiện tốc độ, khi đó bạn sẽ cần phải root máy.

Đừng hiểu sai root và ROM Cook

Root máy và sử dụng ROM Cook là 2 việc hoàn toàn khác nhau. Sau khi root Stock ROM của máy thì bạn đã có thể vọc phá rồi, ROM Cook thường được tích hợp các tuỳ chỉnh sẵn. Có một vấn đề đó là ROM Cook thì thường không ổn định để sử dụng lâu dài, và nó cũng thường xuyên ra các bản cập nhật vì thế nếu xác định dùng ROM Cook thì bạn cũng phải bỏ ra nhiều thời gian để mò mẫm với nó hơn

Sau khi root, chúng ta có thể làm được những gì ?

• Những phần mềm mà hãng cài sẵn trong máy (bloatware) là thứ mà hầu hết người dùng muốn loại bỏ nó đi đi nhất. Đấy là lý do mà rất nhiều bạn root chiếc Android của mình, tuy nhiên nó cũng chỉ là 1 lý do mà thôi.
• Android không đủ "mở" để bạn có thể chạy các ứng dụng mà bạn muốn. Ví dụ, ứng dụng này có thể "chọc" quá sâu vào các file hệ thống, hoặc bị nhà sản xuất/nhà mạng chặn không cho cài đặt. Thật may mắn, khi đã root máy, bạn có thể cài tất cả các ứng dụng bị chặn, mở khóa các tính năng mới (chưa chính thức) của Android, chạy các ứng dụng vốn bị từ chối do "không tương thích" và thậm chí là thêm các tính năng vốn chỉ có từ các nhà sản xuất khác (như Beats của HTC hoặc các tính năng Active Notification của Moto X).
• Bạn không nhất thiết phải root máy để có thể tăng tốc CPU hoặc thời lượng pin. Song, nếu bạn lựa chọn cách root máy, việc tăng tốc/tăng thời lượng pin sẽ trở nên hiệu quả hơn rất nhiều. Ví dụ, khi sử dụng các ứng dụng như SetCPU, bạn có thể tăng xung nhịp để smartphone chạy nhanh hơn hoặc giảm xung nhịp để tăng thời lượng pin. Bạn cũng có thể sử dụng các ứng dụng như Greenify để tự động ngừng các ứng dụng bạn không sử dụng, đặc biệt là nếu bạn thường sử dụng các ứng dụng không chịu chuyển về chế độ "ngủ đông" khi không chạy trên màn hình chính.
• Nếu bạn muốn chặn quảng cáo trên ứng dụng, root máy là cách tốt nhất để thực hiện. Bạn có thể dùng tới các phần mềm như AdFree, AdBlock Plus và Ad Away. Những phân mền này chỉ hoạt động khi thiết bị của bạn đã được root
• Nếu bạn không root máy, bạn chỉ có thể sao lưu lại một số dữ liệu và một số ứng dụng. Nếu có root máy, bạn sẽ sao lưu lại được cả các ứng dụng hệ thống và dữ liệu của chúng. Bạn cũng có thể tự động hóa cả quá trình này bằng cách sử dụng các phần mềm như Titanium Backup.
• Chỉnh sửa Android một cách tối đa: cả trên giao diện và cả dưới hệ thống. Bạn dễ dàng thay đổi Font, các icon của thiết bị....và nhiều hơn nữa những gì bạn có thể nghĩ ra cho việc thay đổi giao diện

Nguy cơ nào có thể sẩy ra với thiết bị của bạn khi đã root ?

Với Android root máy cũng tiềm ẩn một số nguy hại mà bạn cũng nên để ý. Thông thường thì nó không ảnh hưởng nhiều vì thế khi mà đã muốn đi sâu hơn về hệ thống Android thì bạn bỏ qua tất cả những ảnh hưởng này, tuy nhiên nếu bạn muốn dùng máy bình thường, ổn định và lâu dài thì đây là những ảnh hưởng khá lớn.

• Vấn đề đầu tiên khi bạn root máy đó chính là mất bảo hành. Không một hảng thiết bị nào trên toàn cầu chấp nhận bảo hành một thiết bị đã root. Về cơ bản root được xếp vào nhóm gây hoạ và có thể gây ra lỗi hệ thống, vì thế bạn root thì bạn phải tự chịu trách nhiệm về việc làm của mình.
• Root xong thì máy cũng sẽ không nhận được OTA update nữa. Thực tế thì rất lâu thiết bị Android của từng hãng mới có OTA update một lần nên có lẽ nó không ảnh hưởng nhiều.
• Có % rất nhỏ root máy biến nó thành cục chặn giấy đắt tiền (Brick), tuy % này là rất nhỏ nhưng chuyện gì cũng có thể sảy ra.
• Như đã nói ở trên root máy là chiếm quyền admin. Khi quyền admin mặc định được kích hoạt thì phần mềm bạn cài vào cũng sẽ sử dụng quyền đó. Do đó, thiết bị rất dễ dính virus cũng như các phần mềm độc hại hơn vì chúng sẽ ảnh hưởng trực tiếp sâu trong hệ thống.

Làm thế nào để root thiết bị Android?

Những phương pháp root smartphone Android hiện nay đều do những lập trình viên (developer) nghiên cứu và giới thiệu trên các diễn đàn chuyên về phát triển phần mềm dành cho các lập trình viên, dĩ nhiên là sẽ kèm theo những hướng dẫn chi tiết của mỗi phương pháp để người dùng cuối có thể thực hiện được.

Phương pháp root dành cho mỗi hãng sản xuất smartphone là khác nhau, một số smartphone Android có thể root dễ dàng chỉ với một vài click chuột và đợi trong vài phút, nhưng cũng có những smartphone muốn root thành công cần phải trải qua rất nhiều bước trước đó và thời gian hoàn tất cũng khá lâu.

Một số máy Android mặc định đã bị nhà sản xuất khóa bootloader (như HTC, Motorola) vì thế root những smartphone của các hãng này thường sẽ phức tạp hơn khi bootloader bị khóa. Nếu bạn đang có trong tay một chiếc smartphone HTC, trước khi root máy bạn cần phải mở khóa bootloader trước (lưu ý rằng việc mở khóa bootloader sẽ dẫn tới máy bị mất bảo hành và đồng thời toàn bộ dữ liệu trên máy hoặc thẻ nhớ sẽ bị xóa sạch vì thế bạn cần thực hiện sao lưu tất cả dữ liệu trước khi tiến hành). Sau khi mở khóa bootloader thành công, bạn sẽ dễ dàng root máy

Vì mỗi smartphone của các hãng khác nhau cần có những cách khác nhau để root nên trong phạm vi bài viết này sẽ không đi sâu vào hướng dẫn root cho từng dòng máy cụ thể mà chỉ cung cấp cho bạn những thông tin cơ bản về root.